Անցյալ տարի Ստեփանակերտում

2022 թվականի ամռանը որոշել էի գնալ Լեռնային Ղարաբաղ։ Դիմեցի Երևանում ԼՂՀ մշտական ներկայացուցչություն։ Ռուսաստանի քաղաքացիներին պետք էր ստանալ մուտքի արտոնագրի պես մի բան՝ «գրանցման քարտ», А4 ֆորմատի մի փաստաթուղթ, որի վրա գրված է դիմորդի անուն-ազգանունն ու անձնագրի համարը։ Փաստաթուղթը թույլ էր տալիս հուլիսի մեկից չորսը այցելել Ստեփանակերտ, Մարտակերտ, Մարտունի և Ասկերան՝ «բացառությամբ առաջնագծերը»։ Փոքրիկ հարցաշար լրացրեցի, ամբողջ պրոցեսը տևեց մոտ 10 րոպե, վերջում ներկայացուցչության աշխատակիցը զգուշացրեց՝ խաղաղապահներին լուսանկարել չի կարելի, «կանցնեք նրանց և ազատ կլինեք»։ Անցակետի հետ կապված հարցեր էլ չտվեցի։

Լաչինի միջանցքի մուտքի մոտ փոքր վրան կար՝ Հայաստանի անցակետը։ Այնտեղ ստուգեցին մեր փաստաթղթերը և մաղթեցին բարի ճանապարհ։ Հաջորդ կանգառը ռուս խաղաղապահների բլոկպոստն էր։ Նրանցից մեկը՝ կալաշնիկովը ուսին, բացեց միկրոավտոբուսի դուռը, նայեց ներսը, հարցրեց «այցի նպատակը»։ Դեռ հինգ կամ վեց նման բլոկպոստ էր լինելու, ստույգ թիվն արդեն չեմ հիշում։ Ավտոսրահ երկրորդ ներխուժումն արդեն «մուխայով» էր։ Ոչ մեկ ավելորդ հարցեր չէր տալիս։ Ստեփանակերտում մեզ դիմավորեց նախօրոք վարձակալված բնակարանի տերը, հարցրեց՝ ինչո՞ւ ես վախեցել, խաղաղապահները «պաշտպանում են մեզ»։  Ռուսական բոլոր բլոկպոստերը առատորեն զարդարված էին դրոշներով և պաստառներով․ «Կա այդպիսի մասնագիտություն՝ պաշտպանել Հայրենիքը»։ Այսպես հռչակվում էին ուրիշի տարածքում տեղակայված զորախմբի առաջնահերթությունները։

Շնորհակալություն Ալյոշա Ռոգոժինին, որ աջակցել է ինձ այդ ճանապարհին, և Ալեքսանդր Կոսիխին, որ օգնել է ընտրել լուսանկարները և նախապատրաստել հրապարակումը։

Վերջին օրերին այս լուսանկարներից շատերը կտրվել են, որ փոխանցվեն զոհված զինծառայողների ընտանիքներին

Անաստասիա Կարկոցկայա